Vereniging van de familie Buijyvoets (of gelijkluidend) die als doel heeft onderzoek te doen naar
de stamboom en de geschiedenis van de familie en de resultaten ervan te publiceren op deze website.

Bijvoet & Byvoet Familie vzw

(B&BF)


Om een artikel te vinden vul dan hier een trefwoord in:

Kunstenaar Han Bijvoet

Han Bijvoet was een veelzijdig kunstenaar met een enorm oeuvre aan wandschilderingen, beeldhouwwerken en glas in loodramen. Het waren veelal doordachte religieuse werken in kerken en kloosters. Zijn levenswerk betrof de vele kunstwerken in de St. Bavo te Haarlem.

 

Henricus Alphonsus Bijvoet

14 februari 1897 - 18 oktober 1975

 

 

 

 

 

Nevenstaand portret van Han Bijvoet is geschilderd (olieverf op linnen)
door de Haarlemse kunstenaar Kees Verwey.

 


 

De gegevens voor dit artikel zijn veelal afkomstig van Prof. Dr. Olav Bijvoet (1928-2014), zoon van Han Bijvoet.

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze te klikken.

De vergrote foto's kunnen vervolgens vrij gedownload worden. Indien u hierbij hulp wenst is een E-mail aan Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. voldoende.

correctie simple image Gallery klik hier


In memoriam Haarlems Dagblad 20-10-1975

 

Bij het overlijden van Han Bijvoet verscheen het volgende In Memoriam in het Haarlems dagblad van 20 oktober 1975

 

18 oktober 1975 overleed in de Mariastichting te Haarlem de schilder Han Bijvoet.

Op weg naar zijn werk — hij was bezig aan de wandschildering in de kathedraal St. Bavo — voelde hij zich onwel worden.

Een paar weken later kwam het einde. Verdriet was ook hem niet bespaard gebleven. Hij verloor zijn vrouw, hij verloor een zoon, maar, gesteund door zijn rotsvaste geloof, wist hij dit alles te verwerken.

 

Bijvoet was een absoluut unieke figuur, een mysticus die zich verdiepte in de kerkvaders, de kerkgeschiedenis. Hij wist veel en praatte daarover in de mening dat zijn gesprekspartner van dit alles op de hoogte was, wat meestal niet het geval was.

 

Bijvoet laat een omvangrijk oeuvre na. Hij zou zich terecht „de glazenier van de St. Bavo" hebben kunnen noemen, maar zoiets kwam in het hoofd van de bescheiden man niet op. Geen spoor van ijdelheid (ik denk de meest algemene menselijke eigenschap die er bestaat) heb ik ooit bij hem opgemerkt. Hij vond zijn werk goed, kende blijkbaar ook geen twijfels daarin.

 

Overtroffen heeft hij zichzelf in de grote transeptramen in de St. Bavo, als ik het wel heb zijn eerste grote werk daar, of het moeten de veertien Kruiswegstaties (in sectiel) zijn.

 

Wandschilderingen maakte hij o.a. in de kapel van de Keizer Leopold-Universiteit te Innsbrück, in de abdij van Egmond, het Canisiuscollege te Nijmegen en weer: gebrandschilderde ramen in talrijke kerken en kloosters, tot zelfs in Afrika toe. Merkwaardig is dat hij ook de machinekamer van het gemaal van de Deltawerken te Zierikzee verluchtte!

 

Nevenstaande afbeelding betreft de eerste en de veertiende kruiswegstatie. Deze kruiswegstaties waren een levenswerk in de vorm van tegels met in totaal acht kleuren door hem uitgezocht. De tegels zijn vervaardigd in de bekende tegelfabriek "De Porceleyne Fles" te Delft. De eerste kruiswegstatie werd vervaardig in 1926; de veertiende precies veertien jaar later in 1940.

 

Bijvoet had ook een beeldhouwershand, hij sneed een groot kruisbeeld in hout, en een biechtstoel in de St. Bavo verrijkte hij met houtsnijwerk; hij maakte ook grafisch werk en toonde zich een meester in het maken van ex-librissen.

 

Han had het voorrecht handig te zijn, vandaar dat hij de beeldhouwersguts kon hanteren en zich verschillende technieken moeiteloos eigen maakte.

 

Hij schilderde ook portretten en men bewondert in het Haarlemse stadhuis het fraaie paneel ter nagedachtenis aan de gijzelaars.

 

Een volledige lijst ven zijn werken te maken zou maanden vergen, maar ik wil er nog op wijzen dat men ook gebrandschilderd glas aantreft in de St. Bavo te Heemstede, in het gebouw van de Spaarnestad, in de Petrus en Paulus kerk te Leiden, het Seminarie Warmond en het Klooster te Ter Apel.

 

De schilder Kees Verwey maakte een indringend portret van hem zoals men op de foto (in de kop van dit artikel) ziet. Het geeft de zachtmoedige en toch hardnekkige kunstenaar goed weer.

 

 Over zijn opleiding nog dit: Bijvoet bezocht eerst de kunstnijverheidsschool te Haarlem. Daarna de Rijksacademie van Beeldende Kunsten te Amsterdam, waar hij al gauw de aandacht trok van de directeur A.J. Derkinderen en later van Richard Roland Holst.

 

Hij wilde niet meedoen aan de wedstrijd om de Prix de Rome. „De kunst is geen wedstrijd" zei hij. Het tekent de man.

 

Mari Andriessen

(Artikel in het Haarlems Dagblad)

 

 

 

 

Han Bijvoet geheel rechts op de academie  

 


 

 

Zondag 6 Sept ’31

 

Amice,

 

Welbedankt voor Uw brief. Gelukkig dat gij weer op zijt, al gaat het loopen voorloopig alleen met stokken. Na de zware beproevingen die achter u liggen, zal het geduld ook wel uitreiken tot die stokken kunnen worden opgeruimd. Het verdriet en de zorg zullen u toch wel hebben verrijkt van binnen, en wie zal zeggen hoeveel goeds er uit geboren wordt.

 

Ik ben ook blij dat gij uw raam in de Sint Bavo nu gezien hebt, ik begrijp hoe hard het voor u was het zelf niet gezien te hebben, terwijl anderen er zich wel reeds een meening over vormden.

 

Ik herlees uw hartelijken brief nog eens, en blijf denken aan wat u schrijft “Het heeft mij altijd nog te veel aan durf gemankeerd”. Daarmee stem ik in. Glas heeft durf nodig om gloed te krijgen, daar moet drift in 't glas komen wil 't boven de materie uit komen; ook zonder de er opgegrisailleerde vormen moet het mozaïk der schijven alleen reeds, door hun ordening en door hun kleurschikking, een eigen leven toonen, los van alle voorstelling. De voorstelling moet niet tyranniseeren, de kleurschikking, en de wisseling en brekingen der schijven, hebben ook een eigen ziel. Zij moeten niet alleen dienen, maar ook hun eigen natuur uitleven.

 

Heerlijk dat gij nu het Zuidertranseptraam gaat maken, gesterkt door een kostbare ondervinding. Het beste met dit zware werk.

Het beste ook met de gezondheid.

 

Hartelijk gegroet, groot en klein.

tt RN Roland Holst

 

 

In de brief wordt een van de eerste werken beschreven in de Sint Bavo te Haarlem, namelijk het Noordertransept (Mariaraam).

 

 

Het grote liturgische raam in het zuidertransept is veel later gerealiseerd.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Devotieraam in de Kerstkapel van de Sint Bavo

 

 

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze aan te klikken.


 

Kathedrale basiliek St. Bavo te Haarlem

 

De kathedrale basiliek St. Bavo is een grote kerk met meerdere functies. Het is de hoofdkerk van het bisdom Haarlem' en als zodanig ook de bisschopskerk. De kerk is in Haarlem meer bekend als de "nieuwe Sint Bavo" en ligt buiten het centrum aan de Ringvaart (de trekvaart tussen Haarlem en Leiden). Deze naam is logisch als men bedenkt dat de "Grote Sint Bavo" ouder is en midden in het centrum van de stad is gebouwd. Meer over de relatie tussen deze twee kerken is te vinden op de website: http://home.wxs.nl/~marcel.tettero/bedevaart.html

Het adres van de website van de nieuwe Sint Bavo is: http://www.rkbavo.nl/

 

 

Han Bijvoet heeft voor de Sint Bavo vele kunstwerken vervaardigd. Dat hij er praktisch kind aan huis was blijkt ook wel uit de foto van hem die in het priesterkoor is aangebracht. De foto is genomen ongeveer een jaar voor zijn overlijden tijdens het maken van zijn laatste wandschildering de berg Thabor.

 

Alhoewel hij toen leed aan een netvliesaandoening en hartklachten had, klom hij toch nog dagelijks naar de schildering in de nok van de kathedraal.

 

 

 

 

Wandschildering onder het grote glas in lood raam van het zuidertransept 

 

 

 

Wandschildering op de noorderwand.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De barmhartige Samaritaan

 

De "Barmhartige Samaritaan" is een fijnschilderstukje
(paneeltje, eikenhout 13 x 11 cm in een zelfontworpen eiken lijst).

 

Het is een geschenk aan plebaan Westerwoudt, in 1934 aangeboden ter gedachtenis aan het feit dat hij 12 1/2 jaar daarvoor pastoor werd van de St. Bavo Kathedraal te Haarlem.

 

Plebaan Westerwoudt had het schilderijtje hangen boven zijn bidstoel. Lang na diens dood is het via een aardige dame in bezit gekomen van Olav Bijvoet, zoon van Han Bijvoet.

 

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze aan te klikken.


Ook missaals werden door Han Bijvoet verlucht

 

In de verantwoording (rechterfoto) van een missaal uit 1943 staat vermeld: "Het boek werd verfraaid met vijf volblad-teekeningen van de hand van den kunstenaar H. Bijvoet te Haarlem".

 

Toen een van de zonen van Han Bijvoet deze tekeningen na zoveel jaren weer eens zag, schreef hij:

Kijk eens naar de tronende Christusfiguur op de titelpagina. Het is een tekening met Oost-Indische inkt. Ik schat zo'n 40 cm hoog. Alle duizenden sterretjes zijn in het zwart uitgespaard met een fijn tekenpennetje. Eindeloos werk Toen alles af was viel het inktpotje om, een stroom de oostindischinkt gutste over het tekenbord en de sterrenhemel. Weken priegelwerk. Met een klap alles verloren. Hij riep helemaal niets. Vloog overeind. Met een vaart maakte hij de punaises van het tekenbord los, rende naar de badkamer en spoelde de tekening af onder de stromende kraan. Gered! Ik zie het drama voor me alsof het gisteren is gebeurd. Het was een kostbare opdracht. In 1943. tweede helft van de oorlog. Opdrachten waren schaars Je kunt je voorstellen wat zo'n opdracht en tekening toen betekende voor een huishouden met vier schoolkinderen.

Olav Bijvoet, 2005

 

 

 

  

 

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze aan te klikken.



Uithangbord van smederij Belkega, Gedempte Oude gracht Haarlem

UithangbordVan de heer Belkega werden in 2013 foto's ontvangen van een ontwerp-tekening  voor een uithangbord voor de smederij van Belkega op de Gedempte Oude gracht in Haarlem.
Hij schreef daarbij het volgende.

De Hr. Bijvoet heeft voor de smederij van mijn vader een ontwerptekening gemaakt voorstellende een smedende smid, bestemd voor een uithangbord aan de gevel van het bedrijf.
De tekening is ongeveer 103 cm. hoog en 70 cm. breed. Het is een mooie originele tekening van een flink formaat en duidelijk gsigneerd en gedateerd. H.A. Bijvoet 1934 (rechtsonder).

smidstekening

Door op de tekening te klikken kan men
deze vergroot weergeven.

Het uithangbord is kort daarna volgens deze tekening gemaakt, de voorstelling is uitgezaagd uit een plaat messing (geel koper) en tussen een metalen frame geklonken, met gesmede, gekrulde uiteinden. Daarboven is een draagarm van gesmeed metaal met dooreengevlochten krullen met bladmotieven. Afmetingen: Lengte draagarm 134 cm. Totale hoogte draagarm plus bord ongeveer 191 cm.

Het smeedwerk hiervoor is destijds op traditioneel ambachtelijke wijze door mijn vader gemaakt, het is beschilderd maar in de loop der jaren is er verf afgebladerd. De tekening is vervolgens ingelijst en heeft in het kantoor/tekenkamer gehangen. Zowel de tekening als het uithangbord getuigen ieder op zich van degelijk vakmanschap. De combinatie van deze tekening met het uitgevoerde werkstuk waarvoor de tekening is gemaakt, maakt het ook tot een bijzonder geheel.

De tekening alsmede het uithangbord zijn te koop. Inlichtingen bij de heer Belkega ( Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. )


 Drukkerij 'De Spaarnestad' in Haarlem

In de hal van de drukkerij 'De Spaarnestad'in het voormalige gebouw aan de Nassaulaan te Haarlem heeft Han Bijvoet gebrandschilderde ramen aangebracht.

spaarnestad

Mocht u de ramen in detail willen bekijken; klik dan op de foto.

De foto is gemaakt door Henk Hilterman en door ons aangekocht bij het Nationaal Archief (www.gahetna.nl).

gebouwSpaarnestadUitgeverij en Drukkerij De Spaarnestad was een Nederlandse katholieke uitgeverij en drukkerij in Haarlem, opgericht in 1906 met als voornaamste uitgave het tijdschrift Katholieke Illustratie (zie wiki).

De drukkerij was gevestigd in het gebouw links op de foto. Dit gebouw is midden vorige eeuw afgebroken. Via een loopbrug was er verbinding met de uitgeverij, gevestigd in een aantal panden (rechts op de foto). Deze panden werden 'het libellehuis' genoemd.

Uiteraard zijn we nieuwsgierig wat er gebeurd is met de gebrandschilderde ramen. Mocht u er achter kunnen komen; gaarne een E-mail aan Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..


 

Geboortekaartje Ivar Bijvoet

 

Ter gelegenheid van de geboorte van zijn zoon Ivar in 1933 maakte Han Bijvoet een geboortekaartje. Op het kaartje is afgebeeld de sfeervolle Bakenessergracht waar de familie Bijvoet woonde op nummer 29.

 

Bakenessergracht29

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Op het geboortekaartje zijn boven de daken aan de rechterzijde de Oude of Grote Sint Bavo zichtbaar en de Begijnhofkerk.

 

Aan de linkerzijde de toren van de Bakenesserkerk met precies daaronder het woonhuis van de familie Bijvoet waarnaar door een engel de boreling Ivar wordt binnengebracht.

 

Aan de rechterzijde van de gracht ziet men men, vlak bij het Goudsmidspleintje een kolenhandelaar zijn kolenzakken wassen in de gracht.

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze aan te klikken.


 

Schets van een raampje met Jacobus

 

Han Bijvoet voelde zich gezond en het leven zag hij als een pelgrimstocht.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Madonna op sigarenkistje

 

In de werkplaats van Han Bijvoet werd door zijn zoon Olav deze potloodtekening gevonden, getekend op de achterkant van een sigarendoosje.

 

 

 

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze aan te klikken.


 

Portret van de moeder van de kunstenaar

Maria Theodora Joanna Bouvy

(1868-1939)

 

 

Portret is 18 mei 1939 vervaardigd en momenteel in het bezit van haar kleinkind Olav Bijvoet.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze aan te klikken.



Hommage in dagblad 'De Tijd', 14-2-1967

Han bijvoet voltooit zijn zeventigste

VANDAAG HEEFT in Haarlem Han Bijvoet zijn zeventigste jaar voltooid. In de tussenoorlogse jaren was Han Bijvoet de enige naam die telde als het ging om kerkelijke glazenierskunst in het bisdom Haarlem. Hij mag gelden als de evenknie van Joep Nicolas. De parallellen tussen beiden dringen zich op. Maar een wezenlijk onderscheid dat blijft is hun landsaard. Zo zuidelijk van allure als Nicolas is, zo noordelijk blijft Bijvoet gekenmerkt, orthodox in persoon en werk.

Streng in de vorm, duidelijk als de (oude) Kathechismus formulerend, maar tegelijk van een beeldende fantasie, die — beheerst door een degelijk vakmanschap — tot uiterste gaafheid wordt verwerkt. Vele kerken in het westen kregen door zijn kunstenaarschap een devoot verhaal mee in kleurig licht en helder glas. De ramen van Bijvoet zijn monumentaal en magistraal in de architectuur gezet, daarnaast blij ven kleur als het geloof en speels van inventie zonder inbreuk op de eerbied die het Godshuis eiste.

Han Bijvoet, thuis gefotografeerd door zijn zoon Olav.

Dit ter inleiding op de hommage, die drie Haarlemse kunstenaars Han Bijvoet willen brengen.

MARI ANDRIESSEN

IK HERINNER mij Han Bijvoet als een zeer jonge man uit de klas van Kamp aan de vroegere kunstnijverheidschool aan de Dreef, daar waar nu het gebouw van de Provinciale Griffie staat. Ik was even jonger en mij dunkt heel wat onervarener in het modeltekenen, iets wat ik nog nooit had gedaan en ik geloof dat ik er dan ook met een zacht lijntje weer ben afgevoerd, naar de Gipsklasse van Grabijn. Grabijn was volgens Coba Ritsema nog beter leraar dan Allebé en dat wil heel wat zeggen. Hij was altijd een beetje aangeschoten en zijn broek hing hem een paar decimeter te laag. Hij bromde altijd maar door in plaats van spreken, maar dat scheen toch erg goede resultaten op te leveren.

Later zag ik Bijvoet nog veel op de fiets voorbij rijden, als ik mijn dagelijkse wandeling door de Hout maakte. Ik vind hem beslist een type.

„Haarlem is een stad van zonderlingen” heeft A. Roland Holst eens gezegd en ik geloof dat hij er de „Elite” mee bedoelde. Ziehier dan een lid van deze „Elite” als vriend en collega. Hij is een van de halsstarrigen die God heeft uitverkoren om ons te tonen hoe men het mooist leeft in eenzaamheid.

Han ToGODFRIED BOMANS

HAN BIJVOET vertegenwoordigt voor mij het type van de Ridder, dat is: een vervoerde in de zekerheid. Die zekerheid is het samenstel van waarheden, dat de katholieke kerk te geloven voorhoudt. Nam hij die gewoon aan, hij was een eenvoudig gelovige geweest, op zich reeds een zeldzaamheid in deze tijd. Het is de vervoering, waarmee dit gebeurt, die hem tot ridder stempelt en daarmee tot een volstrekt unieke figuur. Alles wat hij doet, waaronder ook het schilderen, staat in dienst van de hoge conceptie, die eeuwenlang Europa beheerste en voor Bijvoet nog steeds een alles doordringende werkelijkheid is. Wie dit aarzelloos volhoudt in een tijd, die uit twijfel is opgebouwd, beschikt over een onvoorstelbare kracht. De prijs immers, die hij betaalt, is eenzaamheid. Ik heb Han Bijvoet nooit ontmoet dan in de toestand van iemand die deze tol graag betaalt, in ruil voor een visioen dat in pracht al het andere overtreft. Hij voelt zich als een stuk glas, dat het licht van de hemel doorlaat. Hij heeft die ramen ook zelf gemaakt.

KEES VERWEY

HAN BIJVOET kende ik al toen wij beiden de Kunstnijverheidsschool te Haarlem bezochten. Later gingen wij naar de Rijksacademie te Amsterdam. Zowel aan de Kunstnijverheidsschool als aan de Academie was hij een zeer goede en ik een slechte leerling.

De toenmalige directeur der Academie Anton Derkinderen en ik geloof nog meer zijn opvolger Richard Roland Holst hadden veel belangstelling voor en verwachtingen van de jonge Bijvoet, wiens karakter en werkwijze sterk afweken van de sfeer op de academie. Onwrikbaar is hij sindsdien zijn eigen weg gegaan.

Dat hij de verwachtingen van zijn beide leermeesters niet beschaamd heeft, kan men onder meer in de Nieuwe Sint Bavo te Haarlem constateren. Moge het hem gegeven zijn nog lang voort te gaan op het door hem ingelagen pad, ingebroken door moeilijkheden en tegenslagen.

 

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze aan te klikken.


Hilletje Zwarthoed 

Han heeft een prachtige tekening vervaardigd van hun huisgenote, het Volendamse dienstmeisje Hilletje Zwarthoed, die de oudste kinderen mee heeft opgevoed.

De volgende anekdote is afkomstig van F van der Meer, de schrijver van de "Atlas van de Westerse Beschaving", Priester en Professor in Nijmegen.

 

Op een dag was Hilletje met de twee oudste jongetjes komen zien naar alles wat in de Bavo werd gemaakt.

In vol Volendams kostuum met kanten muts en gestreepte rok probeerde ze in het priesterkoor de plechtige bisschopszetel - twee jongetjes, Olav en Eric, ieder aan een kant.

Toen ging de sacristiedeur open en kwam er een lange processie paarse kanunniken aan, gevolgd door een gemijterde bisschop met een gouden staf. Rechtop bleef ze daar zitten, van schrik versteend tot de bisschop in zijn wijde koormantel recht voor haar stil bleef staan.

 

Wat een schitterend gezicht, zei van der Meer later, die twee mensen, die prachtige jonge vrouw en de gebogen oude bisschop in hun prachtige gewaden. "Vind je het erg mij hier te laten zitten?" vroeg de bisschop, ik denk het was Monseigneur Aengenent, van wie je het wapen nog kunt zien in een transeptraam van de kathedraal.

 

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze aan te klikken.


 

 

Olav Bijvoet is een van de zonen van de kunstenaar en van hem is afkomstig de volgende bijdrage.

De foto's zijn in hoge resolutie opgenomen op onze website, maar op deze webbladzijde als miniatuur weergegeven. Dit betekent dat de foto's in detail bekeken kunnen worden door er met de muis op te klikken.

 

 

 

 

 

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze aan te klikken.


Heiligdom Onze Lieve Vrouw ter Noord in Heiloo

 

In 2005 viert Heiloo dat  honderd jaar geleden de verloren gegane devotie voor Onze Lieve Vrouw ter Nood opnieuw tot leven kwam. 332 jaar na de verwoesting van de kapel, in 1573, vond op 17 juli 1905 de eerste officiële bedevaart vanuit Amsterdam naar Heiloo plaats. Ook in deze tijd vinden die bedevaarten nog steeds plaats.
 

In 1930 werd de Genadekapel naar een ontwerp van architect J. Stuyt gebouwd. De kunstenaar Han Bijvoet kreeg de opdracht het interieur van de kapel te beschilderen. Hij heeft echter niet de gelegenheid gehad zijn werk te voltooien; de achterwand van de kapel bleef daardoor leeg.


Het eeuwfeest in 2005 leek de jubileumcommissie van "Onze Lieve Vrouw ter Nood" een uitstekende aanleiding voor het uitschrijven van een prijsvraag om een professionele kunstenaar te vinden, die het werk - dat Bijvoet niet heeft kunnen afmaken - voltooit.

Alle gegevens van dit Heiligdom zijn te vinden op de website: http://www.onzelievevrouwternood.nl/

 

 

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze aan te klikken.


'Maria ter Engelen'

In het Arena Magazine (www.arenalokaal.nl) in de rubriek nieuws (van Grave) lazen wij op 7 januari 2014 het volgende bericht.

GRAVE - Het kostbare schilderij Maria ter Engelen van Han Bijvoet, in 1957 een cadeau van de Graafse bevolking aan de zusters Franciscanessen van Waltbreitbach, hangt sinds de jaarwisseling in de St. Elisabethkerk. Het doek heeft een vaste plaats in de Graafse kerk gekregen, nu de deuren van Maaszicht - waar het schilderij eerder te bewonderen was - zijn gesloten.

Maria ter Engelen in de kapel

Gelijktijdig ontvingen wij van pastoor Aarden te Grave de volgende E-mail.

L.S.,
In 1932 startten de zusters Franciscanessen van  Waltbreitbach (Duitsland), Zusters van Onze Lieve Vrouw ter Engelen, hun onderwijs- en zorgwerk in Grave (N.Br.).

Bij hun 25 jarig aanwezig zijn in Stad Grave (1957) werd door de Graafse bevolking geld bijeen verzameld voor een cadeau voor de zusters.
Professor Frits van der Meer pr., professor aan de universiteit van Nijmegen, bracht schilder Han Bijvoet in contact met de congregatie van de zusters van Waltbreitbach. Voor het moederhuis in Lent schilderde hij het doek ‘Maria ter Engelen’, als cadeau voor de zusters.

Het doek werd gehangen in de kapel van hun klooster in Lent.
In 1983 sloot dit klooster en kreeg het schilderij een plaats in de bestuurskamer van het bejaardenhuis ‘Maaszicht’ te Grave. Later werd het geplaatst in het trappenhuis van vernoemd bejaardenhuis. Bij sluiting van ‘Maaszicht’ in december 2013, vanwege nieuwbouw, is het schilderij overgebracht naar de Stadskerk van St.-Elisabeth te Grave, als blijvend eerbetoon van de goede werken van de zusters aan Stad Grave.

Nog immer wonen er zusters in onze stad. Het doek heeft zijn plaats gekregen aan de zuidzijde van het Hoogkoor van de Graafse Kapittelkerk. Het meet ruim 2 meter bij 1 meter 50, is gesigneerd.
Met de zusters is een bruikleenovereenkomst getekend. Het doek is gesigneerd: ‘Maria ter Engelen’, Han Bijvoet, 1957.

Met hartelijke groeten, Pastoor R. Aarden, Grave-Stad

Praktisch alle foto's in dit artikel kunnen in detail worden bekeken door deze aan te klikken.


'De barmhartige Samaritaan'

In Het Laatste Nieuws van 7 augustus 2016 werd gemeld dat het schilderij 'De barmhartige Samaritaan' van Han Bijvoet op Marktplaats te koop werd aangeboden. Pastoor René Aarden hoorde hiervan en berichtte ons:

Een parochiaan wees me op de advertentie die hij middels deze site onder ogen kreeg. De lotgevallen van het doek zijn me enkel van de laatste 2,3 jaren bekend. Het schilderij (Barmhartige Samaritaan, 1964, olieverf op doek, in baklijst), geadverteerd op marktplaats, is van Haarlem verhuisd naar Grave (Kapittelkerk van St-Elisabeth),  ook Bijvoets werk 'Maria ter Engelen' hangt.

Met hartelijke groet, pastoor R. Aarden, Grave

Het schilderij werd vervolgens door pastoor Aarden aangekocht en wij ontvingen van hem een foto ervan in hoge resolutie.

barmhartigesamaritaan1964

Door op bovenstaande foto te klikken wordt deze enigszins vergroot weergegeven
en kan daarna (door rechts klikken) gedownload worden om af te drukken.

Pastoor Aarden documenteerde het schilderij uitvoerig. Dit document kan hieronder aangeklikt worden om te lezen of eventueel af te drukken.

 Klik hier voor de documentatie van het schilderij.


 

'De Reis' 

 

         

 

Het schilderij 'De reis' (olieverf op linnen, 36 x 45 cm, ook met een zelfontworpen lijst) illustreert Han's belangstelling voor het verre Oosten, waarvan de gedachten hem altijd hebben geïnspireerd. Het stukje speksteen bekeek hij zo vaak dat zijn gezinsleden hem hebben gevraagd het te gebruiken voor een schilderij. Volgens hem was het de koningin van Saba die scheep gaat naar Salomo.

 


 

Homilie van Bisschop Theo Zwartkruis bij het overlijden van To Bijvoet

 

tijdens het vieren van de Eucharistie voor haar uitvaart uit de Sint Bavo Kathedraal te Haarlem

 

To Bijvoet is overleden op 24-10-1970.

 

De sterke vrouw. Ja, dat was To Bijvoet, zoals wij haar allemaal gekend hebben.

De onvermoeibare stimulerende vrouw van Han, de zorgzame liefhebbende Moeder van haar zonen. Die sterke vrouw, die als een realiste naast haar dichterlijke man in het leven stond, steeds opnieuw hem weer inspirerend tot ontplooiing van zijn schilderstalent. En zij kan als het ware hier in deze kathedraal om zich heen wijzen en Christopher Wren nazeggen in zijn grafschrift: “Als gij een monument voor mij zoekt, kijk om U heen.”

 

Want het kan zeker gezegd worden dat Han Bijvoet bij zijn werk de onmisbare steun en stimulans heeft gehad van zijn vrouw, de sterke vrouw. Maar deze sterke vrouw had tegelijk het romantische, het sprookjesachtige van het kind.

 

Dit uitte zich in haar gevoel voor het mysterieuze overweldigende van het Noorse landschap als in haar liefde voor het tere, het breekbare van de sprookjes van Andersen.

Zij kon ontroerd zijn om de botsende ruige passies van een Shakespeare even goed als door de ragfijne poezie van een T.S. Eliot of Wordsworth.

 

Dit alles konden wij aflezen op haar sereen gezicht toen wij gisteren bij haar lijkbaar stonden. Maar er sprak nog veel meer uit dit gezicht …… uit die stilte, dat zwijgen. De stilte, die gevallen was na de drukke dag, de stilte van de eeuwigheid, waarin de ene minuut niet verschilt van de ander, waar zakagenda's voorgoed zijn dichtgeklapt. Het stille zwijgen van het mysterie. En toch mijn zusters en broeders in de Heer, was het niet de stilte van de verlatenheid, van de uitzichtloze woestijn. Neen, het was die serene stilte van het beloofde land waar zij ons is voorgegaan. Haar zwijgen was geen verslagenheid maar haar zwijgen is een luid roepen omdat het de echo is van het zwijgen van God, van het mysterie van de liefde.

 

God. ook Hij zwijgt. En waarom zwijgt Hij. Hij heeft zich in de stilte gehuld, opdat onze liefde zich in geloof zou openbaren. Opdat wij Hem zouden kunnen vinden, heeft Hij zich in het mysterie verborgen. Alleen dán kan het avontuur van het geloof Hem ontdekken achter het gordijn dat de oneindige liefdevolle God voor ons hier op aarde verborgen houdt. Ons geloof aan Hem is niets anders dan de donkere weg in de nacht tussen het verlaten huis van ons leven met zijn kleine schaars verlichte kamers naar het licht van Zijn eeuwig leven. Zijn zwijgen in onze aardse wereld is niets anders dan de aardse verschijning van het eeuwige woord van Zijn liefde. En dit zwijgen volgen de doden na. En zo door te zwijgen spreken zij luider tot ons, zijn ze ons meer nabij dan door alle luidklinkende woorden van nabijheid en liefde. Hun zwijgen is de echo van het zwijgen van God. Zo spreekt ook deze dierbare dode tot ons, tot U en mij, voor wie Zij zoveel heeft betekend in haar leven. Maar voor wie zij nu nog meer betekent door haar zwijgende oproep tot geloof. Tot geloof in Gods liefde, tot geloof ook in ons eigen ingaan tot God bij onze verrijzenis. Want zoals St. Paulus zegt in zijn Romeinenbrief: “Door de doop in zijn dood zijn wij met Hem begraven, opdat ook wij, zoals Christus door de macht van Zijn Vader uit de doden is opgewekt, een nieuw leven zouden leiden. Zijn wij een geworden met Hem door het beeld van Zijn dood, dan moeten wij Hem ook volgen in Zijn opstanding”. Zwijgend spreekt zij tot ons. Zij spreekt ons over het geheim van Gods liefde dat voor ons nu nog verborgen is, zoals het in de Oosterse liturgie het mysterie verborgen is achter de ikonostase. Voor haar is deze nu opengegaan. Zij kan de dichter Boutens nazeggen: Alle schoons dat de aard kan geven blijkt een pad dat tot U voert en alleen is leven leven als het tot de dood ontroert.

 


 

 

 

 

Foto gemaakt op Allerzielen 2005 van het familiegraf op het Adelbertskerkhof in Bloemendaal.

 

Eerder werden hier begraven, Han zijn vader Henric en zijn moeder Maria, zijn vrouw To en Ivar, een zoon.

 

Het graf ontwierp Han in 1925; het Kruisbeeld sneed hij zelf. Ook de letters zijn van eigen ontwerp. Die gebruikte de steenhouwer ook voor de laatste van de namen onder dat kruis, HAN BIJVOET.

 

 


2005 - Lezing Noord Holland Archief over Han Bijvoet

Najaar 2005 kwamen we op de website http://www.haarlem.nl/ de aankondiging tegen van een lezing op over de kunstenaar Han Bijvoet.

Een collectie ontwerpen voor religieuze kunst door Han Bijvoet.

Een omvangrijke collectie ontwerpen van de hand van de glaskunstenaar Henricus Alphonsus (Han) Bijvoet is in het najaar van 2004 overgebracht van de Sint-Bavo in Haarlem naar het Noord-Hollands Archief.

De collectie is van grote kunsthistorische waarde voor beheerders van vele kerkelijke en andere religieuze gebouwen in Nederland en voor belangstellenden voor Nederlandse religieuze kunst uit de twintigste eeuw.

In het archief worden de ontwerpen in het donker, opgerold tussen aborberend papier, bewaard. Voor de lezing zijn een aantal voorwerpen in de werkplaats van het archief tentoongesteld.

Han Bijvoet was een veelzijdig en begaafd kunstenaar, die vele technieken beheerste.

Hij ontwierp voor de kathedraal vele glas-in-loodramen en wandschilderingen. Ruim vierhonderd originele tekeningen voor glas-in-loodramen, wandschilderingen, tegeltableaus en liturgische objecten zijn in de collectie bewaard gebleven. In de lezing wordt aandacht geschonken aan de kunstenaar en zijn werk. Ook worden de conservering en de toekomstige beschikbaarstelling van de collectie toegelicht. Werken van Bijvoet worden getoond in originele vorm en met behulp van een digitale projectie.

Docent: Jan Victor Suurmond

 


2007 - Rondleiding Sint Bavo te Haarlem

De ledenvergadering van de Bijvoet & Byvoet Familie in 2007 werd in de morgenuren omlijst door een bezoek aan de nieuwe Sint Bavo te Haarlem.

In deze basiliek zijn de gebrandschilderde ramen, de fresco's en vele andere kunstwerken vervaardigd door de veelzijdig kunstenaar Han Bijvoet. Zijn zoon Olav Bijvoet verzorgde een zeer interessante rondleiding langs het werk van zijn vader.

De foto's die gemaakt zijn tijdens deze rondleiding zijn vervaardigd door Alwin Bijvoet, eveneens een zoon van Han Bijvoet. Als een diavoorstelling zijn deze foto's opgenomen in de rubriek Fotoalbum op onze website.


 Tentoonstelling Han Bijvoet (1897-1975) Kunstschilder te Haarlem

Op vrijdag 31 maart werd in de Kathedraal Nieuwe Bavo in Haarlem de tentoonstelling met de werken van Han Bijvoet geopend. De opening, die werd bijgewoond door zo’n 100 genodigden, werd verricht door Wim Eggenkamp, voorzitter van de Kathedrale Basiliek Sint Bavo. Antoon Erftemeijer, de medeauteur van het boek over Han Bijvoet, hield een lezing over het leven van de kunstschilder en de uitleg over de tentoonstelling zelf werd gegeven door Andre Numan.

Aardige anekdote was dat Han Bijvoet een keer hoog op de steigers een muurschildering aan het aanbrengen was. Plotseling stond er een buitenlandse man naast hem op de steiger die zich voorstelde als Montini en een praatje met hem begon te maken. Dat bleek later Paus Paulus VI geweest te zijn.

Francoise

Mevrouw Francoise Bijvoet-Dessain, de vrouw van Olav Bijvoet en schoondochter van Han Bijvoet, ontving het eerste exemplaar van het boek dat ter gelegenheid van de tentoonstelling was vervaardigd. Onder het genot van een hapje en een drankje kon daarna de tentoonstelling bezichtigd worden.

Een citaat uit het boek van de tentoonstelling:

Hij was een energiek werkend kunstenaar die door een diepe religiositeit werd voortgedreven. Het is diepe religiositeit die, in combinatie met een tomeloze werkkracht, Bijvoet in staat stelde om zo vele van zijn artistieke ideeën succesvol tot uitvoerig te brengen. In de vele glas-in-loodramen die hij ontwierp, komt zijn geïnspireerde gedrevenheid artistiek bijzonder mooi tot uitdrukking.

Han Bijvoet was een veelzijdig kunstenaar, bekend door zijn vele glas-in-loodramen, muurschilderingen, kruiswegstaties en vaandels. Ook in mijn woonplaats Laren NH zijn in de Sint Jansbasiliek enkele gebrandschilderde ramen van Han Bijvoet te bewonderen.

Noud Bijvoet (Laren NH)

Noud Bijvoet maakte tijdens de opening van de tentoonstelling de volgende foto's.

Onderstaande gallery werkt momenteel niet correct. Er wordt aan gewerkt.

De tentoonstelling is tot en met zaterdag 28 oktober 2017 te bezoeken in het KathedraalMuseum in de Nieuwe Bavo te Haarlem. Openingtijden: dinsdag t/m vrijdag van 10:00-16:00 en zaterdag van 11:00-15:00.


De website van de kathedraal met een toelichting over de tentoonstelling

Uitgebreid bericht over de tentoonstelling in het Haarlems Dagblad van 1 april 2017 (momenteel niet beschikbaar).

 Artikel over de tentoonstelling door Gerry van der List in de Elsevier van 22 april 2017

TentoonstellingHanBijvoetElsevier


Bijlagen

 

De hierboven afgebeelde foto's van de kunstwerken zijn afkomstig uit het archief van Olav Bijvoet, zoon van Han Bijvoet.

Vermeldenswaard, en opgenomen in deze bijlage, het volgende.

 

De auteurs die op deze website worden geciteerd zijn:

  • De Haarlemse beeldhouwer Mari Andriessen, jeugdvriend van Han
  • De schilder Richard Roland Holst, een van zijn leermeesters
  • De schrijver Godfried Bomans, huisvriend
  • De schilder Kees Verwey, collega en vriend
  • De Hoogleraar Frits van der Meer, Kunsthistoricus en vriend
  • Mgr Theo Zwartkruis, bisschop van Haarlem en huisvriend van het gezin Han en To Bijvoet.

 

Publicaties


1975 - Jaarboek van Haerlem

In het Jaarboek 1975 van Haerlem uitgegeven in 1975 door Schuyt & Co C.V. te Haarlem is een portret met levensbeschrijving opgenomen van de schilder Han Bijvoet.


1997 - Getooid als een bruid. De nieuwe Sint- Bavo kathedraal te Haarlem

Titel van het boek waarin het werk van Han Bijvoet wordt beschreven.
Medewerkenden: Antoon Erftemeijer, Arjen Looyenga en Marike van Roon,

Uitg. Gottmer, Haarlem 1997.

 

2015 - Samen Kerk

In 'Samen Kerk'van oktober 2015, een uitgave van het Bisdom Haarlem, is een artikel opgenomen over Han Bijvoet. In dit artikel staan een aantal rake citaten over Han Bijvoet als mens en als kunstenaar

Klik hier om het artikel_te lezen

Copyright © 2017 Bijvoet & Byvoet Familie vzw

facebook-01